Je kunt vrijstelling krijgen van de verplichte Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) als je vóór de officiële peildatum een private arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) hebt die aan vier voorwaarden voldoet: de polis is vóór de peildatum ingegaan, de uitkering loopt tot minimaal 55 jaar, jij bent zowel verzekeringnemer als verzekerde en de wachttijd is maximaal 24 maanden. Voldoe je niet aan alle vier, dan geldt geen vrijstelling.
Wat is de BAZ en waarom bestaat er een vrijstelling?
De BAZ is een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor zelfstandig ondernemers zonder personeel. Het doel is om een minimumniveau van inkomensbescherming te bieden bij langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid. Omdat veel zelfstandigen al vóór invoering van de BAZ een private AOV hebben afgesloten, bevat het wetsvoorstel een overgangsregeling (eerbiedigende werking). Deze regeling voorkomt dat ondernemers met een bestaande, voldoende verzekering verplicht moeten overstappen.
Wat betekent vrijstelling van de BAZ?
Vrijstelling betekent dat je niet hoeft deel te nemen aan de BAZ, omdat je bestaande AOV als gelijkwaardig wordt aangemerkt binnen het overgangsrecht.
Belangrijke kenmerken:
- Vrijstelling is een recht, geen verplichting
- De beoordeling vindt plaats op één vastgesteld moment
- Dat moment heet de peildatum
- Er geldt een alles-of-niets-principe
Voldoe je op de peildatum aan alle voorwaarden, dan kun je worden vrijgesteld.
Wat is de peildatum en waarom is die bepalend?
De peildatum is de officiële datum waarop wordt beoordeeld of jouw AOV aan de vrijstellingscriteria voldoet. Deze datum wordt vastgesteld nadat:
- De Raad van State advies heeft uitgebracht
- Het wetsvoorstel door de Tweede Kamer is aangenomen
Alleen verzekeringen die vóór deze peildatum zijn ingegaan, tellen mee voor vrijstelling. Een later afgesloten AOV valt buiten het overgangsrecht.
Vrijstellingscriterium 1 – Is je AOV ingegaan vóór de peildatum?
De verzekering moet:
- Definitief zijn afgesloten
- Een officiële ingangsdatum hebben vóór de peildatum
Een offerte of aanvraag is niet voldoende. Alleen de ingangsdatum op de polis is bepalend.
Let op: Het overgangsrecht is gekoppeld aan de polis. Ingrijpende wijzigingen zoals oversluiten, langdurig opschorten of structureel aanpassen van de dekking kunnen gevolgen hebben voor de beoordeling.
Vrijstellingscriterium 2 – Loopt de uitkering tot minimaal 55 jaar?
De AOV moet een eindleeftijd hebben van minimaal 55 jaar. Het gaat om de leeftijd tot waarop een uitkering mogelijk is, niet om de duur van de premiebetaling. Polissen die eerder eindigen voldoen niet aan dit criterium.
Vrijstellingscriterium 3 – Ben jij verzekeringnemer én verzekerde?
Voor vrijstelling moet de verzekeringnemer dezelfde persoon zijn als de verzekerde. Je moet jezelf juridisch hebben verzekerd. Wanneer de polis bijvoorbeeld via een bv, holding of partnerconstructie loopt, kan dit gevolgen hebben voor de vrijstelling. De exacte interpretatie van dit criterium kan nog nader worden uitgewerkt in lagere regelgeving of toelichting.
Vrijstellingscriterium 4 – Is de wachttijd maximaal 24 maanden?
De wachttijd (eigen risico-termijn) is de periode tussen arbeidsongeschiktheid en het moment waarop de uitkering start. Voor vrijstelling geldt dat de wachttijd maximaal 24 maanden mag bedragen. Een langere wachttijd, bijvoorbeeld om premie te besparen, voldoet niet aan de voorwaarden.
Wat gebeurt er als je niet aan alle criteria voldoet?
De regeling werkt volgens het alles-of-niets-principe:
- Voldoe je aan alle vier de criteria? Dan kun je worden vrijgesteld van de BAZ.
- Voldoe je aan één of meer criteria niet? Dan ben je verplicht deel te nemen aan de BAZ.
Er bestaat geen gedeeltelijke vrijstelling en latere aanpassing na de peildatum leidt niet alsnog tot overgangsrecht.
Ben je verplicht om vrijstelling te gebruiken?
Nee. Ook als je aan alle voorwaarden voldoet, mag je ervoor kiezen om toch deel te nemen aan de BAZ. Het overgangsrecht is bedoeld als bescherming van bestaande rechten, niet als verplichting.
Samenvatting van de 4 vrijstellingscriteria
Je kunt worden vrijgesteld van de BAZ als:
- Je AOV vóór de peildatum is ingegaan
- De uitkering loopt tot minimaal 55 jaar
- Jij verzekeringnemer én verzekerde bent
- De wachttijd maximaal 24 maanden bedraagt
Alle vier de voorwaarden moeten gelijktijdig van toepassing zijn.
Veelgestelde vragen over de BAZ-vrijstelling
Geldt een offerte of aanvraag als ingangsdatum?
Nee. Alleen de officiële ingangsdatum op de polis telt voor de beoordeling.
Kan ik mijn AOV na de peildatum aanpassen om alsnog vrijstelling te krijgen?
Nee. Alleen verzekeringen die op de peildatum aan alle voorwaarden voldoen, vallen onder het overgangsrecht.
Wat als mijn AOV via mijn bv loopt?
Als jij niet persoonlijk verzekeringnemer én verzekerde bent, kan dit gevolgen hebben voor de vrijstelling. De exacte beoordeling hangt af van de definitieve wetgeving.
Mag mijn wachttijd precies 24 maanden zijn?
Ja. Tot en met 24 maanden voldoet aan het criterium. Alles daarboven niet.
